५ नगरपालिका र ६ गाउँपालिका रहेको स्याङ्जामा पछिल्लो समय अख्तियारमा धमाधम उजुरी पर्न थालेपछि त्यसको जवाफ दिनमै व्यस्त रहेको देखिन्छ । जवाफ मात्रै नभएर अख्तियारमा पुगेर बयान दिन अहिले स्थानीय सरकारका जनप्रतिनिधि र कर्मचारी बाध्य छन् । स्थानीयतहका कर्मचारी र जनप्रतिनिधि अख्तियार धाउनमै व्यस्त बनेको एक कर्मचारीले नाम उल्लेख नगर्नेशर्तमा बताए ।

आयोगले पालिकास्तरमा भ्रष्टाचार न्युनिकरणका लागि सचेतना अभिवृद्धि कार्यक्रम संचालन गरेपनि अख्तियारमा उजुरी दिने संख्यामा कमी आउन नसकेको तथ्याङकले देखाएको छ । अख्तियारमा उजुरी दर्ता हुदैमा भ्रष्टाचार भएको छ भन्न मिल्दैन, आयोगका सूचना अधिकारी शिवाकोटीले भने, ‘कतिपय उजुरी हल्काफुल्का र सुनेका आधारमा आएका हुन्छन् ।’ जसले गर्दा धेरै उजुरी रिसिवी र आवेगका आधारमा आएको देखिन्छ उनले भने ।

तथ्यगत रुपमा आउने उजुरी अलि कम देखिन्छ, सूचना अधिकारी शिवाकोटीले भने, ‘थाहा नपाएर र सुनेका आधारमा उजुरी आए पनि आयोगले अनुसन्धान भने थाल्न बाध्य हुन्छ ।’ दर्ता भई अनुसन्धानबाट फछर््यौट भएका उजुरी थप कागतजात आउन सक्छ भन्ने मान्यताले तामेलीमा रहन्छ उनले भने । आयोगमा आउने उजुरीमध्ये धेरै लिखित रुपमा आउने गरेको छ । आयोगमा परेका उजुरीहरु इमेल, टेलिफोन र लिखित निवेदन मार्फत आएका छन् ।

कतिपय उजुरी आयोग आफैले सामाजिक संजाल, समाचारलाई आधार बनाएर पनि दर्ता गर्ने गरेको शिवाकोटीले बताए । आर्थिक बर्ष २०८०–०८१ मा गण्डकी प्रदेशका १० जिल्लाबाट १ हजार ७ सय ७० उजुरी दर्ता भएका थिए । उजुरी दर्ता भएका मध्ये १ हजार ६ सय १५ उजुरी फछर््यौट भएको र १ सय ५८ उजुरी अनुसन्धानमा रहेको पोखरा स्थित अख्तियारको कार्यालयले जनाएको छ । गण्डकी प्रदेशमा परेका समग्र उजुरीहरुमा पनि स्थानीय तहकै धेरै रहेको देखिन्छ ।

स्थानीय तहका अधिकांश उजुरी सामाग्री खरिद र विकास निर्माणमा परेको देखिन्छ । डोजर, सवारीसाधन, अनुदानमा वितरण गरिने कम्बाइन मिल र हाते टयाक्टर खरिदमा बढी अनियमिमतता हुने गरेको दर्ता भएका उजुरीहरुबाट प्रष्ट हुन जान्छ । अख्तियारमा परेका उजुरी बाहेक स्थानीय तहका बेथितीका ’boutमा नागरिकहरुले सार्वजनिक सुनुवाईमा समेत खबरदारी गर्ने गरेका छन् । तर सार्वजनिक सुनुवाई पनि औपचारिकतामा मात्रै सीमित हुने गरेकाले नागरिकहरु अख्तियारको ढोका ढकढक्याउन पुगेको हुन सक्ने विज्ञहरु बताउछन् । जनप्रतिनिधि आफै बजेट बनाउने अनि आफै ठेकेदार बन्ने प्रवृत्तिले पनि नागरिकहरु अख्तियारमा पुगेका हुन् । अर्को तर्m जनप्रतिनिधि–जनप्रतिनिधि र कर्मचारी–कर्मचारी विचको द्वन्द्वका कारण पनि स्थानीयतहका उजुरी धेरै पर्ने गरेको बताइएको छ ।राजधानी दैनिक बाट साभार