तर समयसँगै यो परम्परा ओझेल पर्दै गएको छ । बढ्दो सहरीकरण, प्रविधिको प्रभाव र वैदेशिक रोजगारीका कारण गाउँका चौरहरू रित्तिन थालेका छन् । वरिष्ठ सर्जक तथा लोकगायक मच्छेश्वर सापकोटा भन्नुहुन्छ, “पहिले गाउँ सुन्दर थियो, किनकि त्यहाँ मान्छे थिए । अहिले गाउँमा पिङ हाल्ने र खेल्ने मान्छे नै कम हुँदै गएका छन् ।”

पिङ बनाउन आवश्यक बाँस, बाबियो र सनपाटको अभाव अर्को चुनौती बनेको छ । उदयपुर कटारीका नवीन विष्टका अनुसार चाहना हुँदाहुँदै पनि नयाँ पुस्तामा पिङ बनाउने सिप हस्तान्तरण हुन सकेको छैन । अहिलेका युवा चौरमा भेला भएर पिङ खेल्नुभन्दा मोबाइलमा समय बिताउन रुचाउँछन् ।

तर सबै ठाउँको अवस्था निराशाजनक छैन । काभ्रेपलाञ्चोकको पनौती नगरपालिका–१०, मकैटारमा ४३ वर्षपछि स्थानीय युवा र ज्येष्ठ नागरिकको सक्रियतामा रोटे पिङ पुनर्निर्माण गरिएको छ । २०३६ सालपछि रोकिएको परम्परा पुनर्जीवित हुँदा गाउँलेले फेरि दसैँको पुरानै रौनक फर्किएको अनुभूति गरेका छन् । त्यहाँ अहिले रोटेपिङ र लिङ्गेपिङ हालिएको छ । स्थानीय जनप्रतिनिधि उमेशराज महतले ज्येष्ठ नागरिकको अनुभव र युवाको जाँगर मिल्दा परम्परा जोगाउन सकिन्छ भन्ने उदाहरण मकैटारले प्रस्तुत गरेको बताउनुभयो ।

तराई मधेश क्षेत्रमा सनपाटको लठारो प्रयोग गरेर पिङ बनाउने परम्परा पनि हराउँदै गएको छ । जलेश्वरका राकेशकुमार चौधरीका अनुसार सनपाट खेती घटेसँगै पिङ निर्माणका सामग्री जुटाउन कठिन हुन थालेको छ । “पहिले टोलैपिच्छे पिङ हुन्थ्यो, अहिले त्यो दृश्य विरलै देख्न पाइन्छ,” उहाँ भन्नुहुन्छ ।

पिङको आधुनिक रूपका रूपमा बन्जी जम्पलाई पनि लिन सकिन्छ । परम्परागत पिङले दिने हावामा उडेको अनुभूति आधुनिक प्रविधिसहित बन्जी जम्पमा विकसित भएको छ । दुई दशकदेखि बन्जी प्रशिक्षकका रूपमा कार्यरत विश्व बजगाईंका अनुसार दुवैको मूल आधार डोरीमार्फत रोमाञ्चक अनुभव प्राप्त गर्नु नै हो ।

पिङ संस्कृतिको संरक्षण गर्न सरकारी तथा संस्थागत प्रयास पनि सुरु भएका छन् । नेपाल पर्यटन बोर्डले दसैँका अवसरमा काठमाडौँ उपत्यकासहित विभिन्न पर्यटकीय गन्तव्यमा लिङ्गेपिङ निर्माण तथा सञ्चालनको कार्यक्रम अगाडि बढाएको छ । बोर्डले स्थानीय तह र पर्यटनसम्बद्ध संस्थासँगको सहकार्यमा सांस्कृतिक पर्यटन प्रवर्धन गर्ने उद्देश्य राखेको जनाएको छ ।

संरक्षणकर्मी श्रीकृष्ण धिमालका अनुसार पिङ केवल बाँस, रुख, काठ र डोरीको संरचना होइन, यो नेपाली समाजको सामूहिकता, एकता र सांस्कृतिक पहिचानको प्रतीक हो । “अघिल्लो पुस्ताले जोगाएर ल्याएको यो धरोहर नयाँ पुस्तासम्म हस्तान्तरण गर्न सकेनौँ भने कुनै दिन दसैँ त आउला तर पिङको चचहुई र धर्ती छाड्दाको रोमान्स इतिहासमा मात्र सीमित हुन सक्छ,” उहाँ भन्नुहुन्छ । दसैँको वास्तविक रौनक जमरा, टीका र नयाँ लुगामा मात्र सीमित छैन । गाउँको चौरमा हावासँगै मच्चिने पिङ, त्यस वरिपरि भेला भएका मानिस र साझा खुसीको त्यो क्षणमा पनि दसैँको आत्मा लुकेको छ । यही आत्मालाई जोगाइराख्नु अहिलेको सबैभन्दा ठुलो चुनौती बनेको उहाँले बताउनुभयो ।