सेन्सर सहज बनाउन बोर्डले ल्यायो नयाँ कार्यविधि

काठमाडौं , पौष ०५। चलचित्र सेन्सर प्रक्रियालाई सहज, पारदर्शी र झन्झटमुक्त बनाउन केन्द्रीय चलचित्र जाँचपास समिति (फिल्म सेन्सर बोर्ड)ले नयाँ ‘चलचित्र जाँचसम्बन्धी कार्यविधि–२०७९’ लागू गरेको छ। नयाँ कार्यविधि पुस २ गतेदेखि लागू भइसकेको बोर्डले जनाएको छ।

फिल्म सेन्सर बोर्डका अध्यक्ष उदयबहादुर रानाका अनुसार सेन्सर प्रक्रियामा देखिँदै आएका व्यवहारिक समस्या, ढिलासुस्ती र अनावश्यक झन्झट हटाउन नयाँ कार्यविधि ल्याइएको हो।
उनले भने, “सेन्सर प्रक्रियामा देखिएका जटिलता हटाउने, पुराना त्रुटि सच्याउने र प्रक्रियालाई समयसापेक्ष बनाउने उद्देश्यले कार्यविधि परिमार्जन गरिएको हो।”

नयाँ कार्यविधि लागू भएसँगै फिल्मकर्मीलाई सेन्सर प्रक्रिया अझ सहज हुने अध्यक्ष रानाको भनाइ छ। “यसको मुख्य उद्देश्य सेन्सर बोर्डलाई व्यवस्थित बनाउने र चलचित्रकर्मीलाई सहजता प्रदान गर्नु हो,” उनले बताए।

बैठक र विज्ञ सदस्यसम्बन्धी व्यवस्था परिमार्जन

नयाँ कार्यविधिमा सेन्सर बैठकसम्बन्धी केही व्यवस्था परिमार्जन गरिएको छ। बैठकसम्बन्धी बुँदा नम्बर ४ मा उपदफा (३) थप गर्दै चलचित्र जाँच गर्दा विज्ञ सदस्यको पदावधि सकिएको र नयाँ नियुक्ति नभएको अवस्थामा चलचित्र विकास बोर्डको समन्वयमा मन्त्रालयले तयार पारेको रोस्टरबाट विज्ञ सदस्य आमन्त्रण गरी सेन्सर गर्न सकिने व्यवस्था गरिएको छ। यसले सेन्सर प्रक्रियामा विज्ञको उपस्थितिबारे उठ्दै आएको प्रश्न सम्बोधन गरेको बोर्डले जनाएको छ।

२० बुँदा हटाइयो, १२ बुँदामा सीमित

कार्यविधिको बुँदा नम्बर ४ अन्तर्गत ‘इजाजत माग गर्दा तथा समितिबाट जाँच गर्दा लिइने आधार’ शीर्षकमा रहेको पुरानो कार्यविधिका २० बुँदा घटाएर १२ बुँदा मात्र राखिएको छ। संविधानसँग बाझिएका, अस्पष्ट तथा व्यवहारिक रूपमा जटिल देखिएका बुँदाहरू हटाइएको बोर्डले जनाएको छ।

पशुपंक्षीमाथि अनावश्यक हिंसा, अति नग्नता, अस्वाभाविक यौन क्रियाकलाप, मानव अधिकारको संरक्षण, चलचित्रका दृश्य तथा संवादको आशयलगायत विषयमा स्पष्टता ल्याउँदै परिमार्जन गरिएको हो।

‘सेल्फ सेन्सर’ प्रणालीको विकास

नयाँ कार्यविधिको महत्वपूर्ण पक्षका रूपमा बोर्डले ‘सेल्फ सेन्सर’ प्रणाली विकास गरेको छ। यसअन्तर्गत फिल्मकर्मीले सेन्सरमा बुझाउनु अघि आफैंले आफ्नो फिल्म जाँच गर्न सक्ने व्यवस्था गरिएको छ। त्यसका लागि बोर्डले विशेष फारामको समेत व्यवस्था गरेको छ।

अध्यक्ष रानाका अनुसार, “सेल्फ सेन्सर भनेको फिल्मकर्मीले आफ्नै फिल्मका सम्भावित त्रुटि आफैं पहिचान गरेर सच्याउने प्रणाली हो। यसले सेन्सर बोर्ड र फिल्मकर्मी दुवैलाई अनावश्यक झन्झटबाट मुक्त गर्छ।”

सेल्फ सेन्सर प्रणाली लागू भएपछि सेन्सर प्रमाणपत्र लिन पनि सजिलो हुने, समय बचत हुने र सेन्सर प्रक्रिया अझ छरितो हुने बोर्डको विश्वास छ।

शनिबार, पुष ०५, २०८२ मा प्रकाशित