यसअघि वीरगञ्ज भन्सार कार्यालयले पनि अनौपचारिक रूपमा गरेको अध्ययनले पनि पेसेवर रूपमा भारतबाट पोकामा सामान ल्याउनेको संख्या धेरै भएको कारणले नै भन्सार छलिमा सहयोग पुगेको निष्कर्ष निकालेको थियो। त्यस्ता व्यक्तिहरू निश्चित समय मात्रै नभएर वर्षौंदेखि यही काम गरिरहेको बताइएको छ।

‘उनीहरू आफ्नो लागि सामान ओहोरदोहोर गर्ने होइनन्। दिनभर सामान ल्याउँछन्, साँझ निश्‍चित रकम खटनपटनमा लगाएको व्यक्तिले दिन्छ,’ त्यतिबेला एक भन्सार अधिकारीले भनेका थिए, ‘हरेकजसो उपभोग्य वस्तुमा नेपालको तुलनामा भारतमा सस्तो छ, भन्सार नतिरी सामान ल्याउँदा व्यापारीलाई पनि धेरै लाभ हुन्छ।’

पेसेवर रूपमा यस्तो काम गर्ने व्यक्तिहरूलाई अन्य जागिरबाट प्रतिस्थापन गर्नुपर्ने सशस्त्रको सुझाव छ।

‘यी व्यक्तिलाई नियन्त्रण गरेर वा २/४ दिन सामान खोसेर यो समस्या समाधान हुने होइन। यी व्यक्तिलाई अन्य जागिरबाट प्रतिस्थापन गर्ने गरी नीति ल्याउन आवश्‍यक छ,’ अर्यालले समितिमा भने। उनले खुला सीमानाकाको कारण चोरी पैठारी नियन्त्रणमा ठूलो समस्या पर्ने गरेको बताए। ‘हाल मुख्य भन्सार कार्यालय भएका नाकाहरू ३७, छोटी भन्सार कार्यालय भएका नाकाहरू ४३ रहे पनि मानिस आवतजावत गर्न मिल्ने अन्य ८५८ वटा भन्सार कार्यालयविहीन बाटोहरू छन्, जसको दुरूपयोग भई तस्करी हुने देखिएको छ,’ अर्यालले भने।

उनले कतिपय वस्तुको आयात प्रतिबन्ध, दशगजा क्षेत्रमा लाग्ने बजार, सीमावर्ती क्षेत्रमा मूल्यमा ठूलो अन्तर पनि भन्सार छलिको लागि सहयोग पुगेको प्रतिक्रिया दिए। बोर्डर आउट पोष्ट (बिओपी) को संख्या कमी र भएका बिओपीमा समेत जनशक्ति कम भएको सशस्त्रले जनाएको छ। हाल २५४ बिओपीमध्ये १०० वटामा सवारीसाधन नभएको गुनासो सशस्त्रको छ। भन्सार तथ्यांक अनुसार चालु वर्षको पछिल्लो तीन महिनालाई छोड्ने हो भने साढे दुई वर्षदेखि नेपालको अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार घट्दो छ।

अहिलेको तथ्यांक अनुसार भन्सार नाकाबाट मात्रै दिनको चार अर्ब ५६ करोड रूपैयाँ बराबरको सामान आयात हुने गरेको छ।