विभागका महानिर्देशक प्रकाश सन्जेलले नेपालमा कम उत्पादन हुने मसिना तथा बास्नादार चामलको प्रयोगले गर्दा आयात बढी भएको जानकारी दिनुभयो । भारत सरकारले निर्यातमा कर घटाएका कारणले पनि धानचामलको आयात बढी भएको उहाँले जानकारी दिनुभयो । धानको उत्पादन बढाउन बर्खे धानको उत्पादनसँगै उत्पादकत्व र चैते धानको क्षेत्रफल विस्तार गर्न सकिने उहाँले जानकारी दिनुभयो ।

धानको उत्पादन बढाउन चैते धान खेती दुई लाख हेक्टर क्षेत्रफलमा विस्तार गर्न सकिने उहाँले जानकारी दिनुभयो । हाल एक लाख १० हजार हेक्टर क्षेत्रफलमा छदेखि सात लाख मेट्रिक टन धान उत्पादन हुने गरेको छ । आगामी आवको बजेटमार्फत दुई वर्षभित्रमा चैते धानको उत्पादन बढाएर आत्मनिर्भर बन्ने कार्यक्रम घोषणा गरिएको छ ।

कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालयका अनुसार यस वर्ष १४ लाख २० हजार ६३६ हेक्टर क्षेत्रफलमा ५९ लाख ५५ हजार ४७६ मेट्रिक टन धान उत्पादन भएको थियो । धानको उत्पादकत्व प्रतिहेक्टर ४.१९ मेट्रिक टन रहेको छ ।

बिउसमेत आयातमै भर

धानचामलको आयात बढिरहेका बेला धानको बिउका लागि समेत परनिर्भर बन्नु परेको छ । बिउबिजन गुणस्तर नियन्त्रण केन्द्रका अनुसार चालु आवको ११ महिनामा एक अर्ब २० करोड रुपियाँ बराबरको तीन हजार मेट्रिक टन धानको बिउ आयात भएको छ ।

केन्द्रका अनुसार मुलुकमा वार्षिक एक सिजनका लागि २० हजार मेट्रिक टन धानको बिउ आवश्यक पर्नेमा दुई हजार पाँच सयदेखि तीन हजार मेट्रिक टन बिउ आयात हुने गरेको छ । केन्द्रका सूचना अधिकारी डा. प्रकाश आचार्यले आयात हुने ९० प्रतिशत बिउ हाइब्रिड रहेको जानकारी दिनुभयो ।  वार्षिक बिउ प्रतिस्थापन दर २८ प्रतिशत रहेको उहाँले जानकारी दिनुभयो ।

नेपाल कृषि अनुसन्धान परिषद् (नार्क) बाट विभिन्न १४८ धानको जात उन्मोचन भई केन्द्रमा दर्ता भएका छन् जसमा ४० वटा जात प्रयोगमा नआई खारेज गरिएको केन्द्रले जनाएको छ ।

यसैबिच नार्कले नयाँ धानको जात खुमल–१८ अनुसन्धान गरी उन्मोचन गरेको छ । मध्यपहाडको हावापानीमा उपयुक्त हुने सो जात विकास गरी सिफारिस गरिएको हो । प्रतिहेक्टर क्षेत्रफलमा ५.२ टन उत्पादन हुने बताइएको छ ।