भारतको दबाबले माथिल्लो अरुणको लगानीबाट पछि हट्दै विश्व बैंक

नमस्ते चितवन

बुधबार, पुष १७, २०८१ मा प्रकाशित

विश्व बैंकले सहुलियतपूर्ण ऋण लगानी गर्ने लगभग टुंगो लागेको माथिल्लो अरूण जलविद्युत् आयोजनमा भारतको दबाबले लगानीबाट विश्व बैंक पछि हट्दै छ । १०६३ मेगावाट क्षमताको माथिल्लो अरूण जलविद्युत् आयोजनमा विश्व बैंकले लगानी नगर्ने संकेत नेपाल सरकारलाई दिएको थियो ।

आयोजनामा विश्व बैंकको नेतृत्वमा लगानी गर्ने अनौपचारिक सहमति गएको वैशाखमै भएको थियो । गत वैशाखमा सम्पन्न लगानी सम्मेलनमा समझदारी पत्रमा हस्ताक्षर गर्न नेपालले अनुरोध गरेको थियो । तर केही प्राविधिक विषयमा कुरा नमिलेपछि त्यतिबेला विश्व बैंक अगाडि बढ्न सकेन ।

सरकारले अर्धजलाशययुक्त माथिल्लो अरुणलाई उच्च प्राथमिकतामा राखी ‘गेम चेन्जर’ आयोजनाको रुपमा अगाडि बढाउने बताएको छ । चार अंकको जडित क्षमता भएको माथिल्लो अरुण नेपालले निर्माण गर्न लागेको अहिलेसम्मकै ठुलो आयोजना हो । यसलाई विद्युत् बढी माग हुने हिउँदका ६ महिनामा दैनिक ६ घण्टा पूर्ण क्षमतामा चलाउन सकिने बताइएको छ । आयोजनाबाट वार्षिक ४ अर्ब ५३ करोड युनिट ऊर्जा उत्पादन हुनेछ ।

विश्व बैंकको नेतृत्वमा केही विदेशी दातृ संस्थाको सहुलियतपूर्ण ऋण र स्वदेशी बैंकबाट गरेर ७० प्रतिशत ऋण लगानी तथा थप ३० प्रतिशत स्वपुँजीबाट वित्तीय व्यवस्थापन गर्ने तयारी थियो । यसमा विश्व बैंकले १ अर्ब ७५ करोड डलर ऋण लगानी गर्ने तयारी थियो । निर्माण अवधिको ब्याजसहित यसको कुल लागत करिब २ खर्ब १४ अर्ब अनुमान गरिएको छ । जसमा हाइड्रोइलेक्ट्रिसिटी इन्भेष्टमेन्ट एण्ड डेभलपमेन्ट कम्पनी ९एचआइडीसीएल० को नेतृत्वमा ५३ अर्ब रुपैयाँ स्वदेशी बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट लगानी हुने समझदारी नै भइसकेको छ । स्वपुँजीमध्ये ५१ प्रतिशत आयोजनाको प्रवर्द्धक माथिल्लो अरुण हाइड्रोइलेक्ट्रिक कम्पनीबाट र बाँकी ४९ प्रतिशत सर्वसाधारणलाई दिइने सेयरबाट संकलन गरिने तय भएको छ ।

तर माथिल्लो अरुणभन्दा तलका अरुणका अन्य आयोजनामा हात हालेको भारतले असहमति जनाएपछि विश्व बैंक लगानीबाट पछि हट्ने निश्चितजस्तै भएको छ । यसले गर्दा आयोजना अगाडि बढाउने कुरामा अन्योल देखिएको छ । ऊर्जा मन्त्रालय स्रोतका अनुसार भारतले विश्व बैंकलाई माथिल्लो अरुण आयोजनामा लगानी नगर्न लिखित आग्रह नै गरिसकेको छ ।