वेबसाइटबाटै माटो जाँच

तीन वर्षअघि कृषि अनुसन्धान परिषद् नार्कले सञ्चालनमा ल्याएको माटो परीक्षणको वेबसाइटमा लाखौँले माटो र कृषिसम्बन्धी जानकारी लिनेको सङ्ख्या पनि बढेको हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ ।

७७ जिल्ला नै कभरेज रहेको सो वेबसाइटले फोटो खिचेर त्यहाँको माटोको स्वास्थ्यबारे जानकारी दिने गरेको छ । एकै क्लिकमा सम्पूर्ण माटोको अवस्थाबारे जानकारी दिने वेबसाइट विकास गरेसँगै त्यसबाट लाखौँ कृषकले फाइदा उठाएको नार्कले जनाएको छ ।

डा. विष्टले पछिल्लो १६ महिनामै एक लाखभन्दा धेरैले त्यसबाट जानकारी लिएको बताउनुभयो । मोबाइल, ल्यापटप र कम्युटरका माध्यमबाट आफूले खोजेको जानकारी सहजै पाउन सकिन्छ । त्यसका लागि इन्टरनेट भने अनिवार्य छ ।

नेपालको भूभाग सुहाउँदो माटोको विद्युतीय नक्सा (डिजिटल सोयल म्याप) को आधारमा त्यहाँको वस्तुस्थितिबारे जानकारी दिने वेबसाइटले कृषकको समस्या समाधान गरिरहेको छ ।

विष्टले बालीनालीबाट राम्रो उत्पादन लिन माटोको गुणस्तर राम्रो हुनुपर्ने गुणस्तरीय माटोमा बाली उत्पादन राम्रो हुने बताउनुभयो । उहाँले माटोको अम्लीयपन, उर्वराशक्ति, रसायन पदार्थको मात्रा, बनावट तथा गुणलगायत सम्पूर्ण जानकारी दिने उद्देश्यले डिजिटल नक्साङ्कन गरिएको र सोही आधारमा किसानले आफ्नो माटोबारे पूर्ण जानकारी पाएको उल्लेख गर्नुभयो । दैनिक सो वेबबाट १५० जनाले माटोबारे जानकारी लिने गरेको उहाँले स्पष्ट पार्नुभयो ।

विद्युतीय नक्साले प्रदेश, जिल्ला, पालिका, वडाको मात्रै होइन, कुनै विन्दुमा एक क्लिक गरेपछि त्यहाँको माटोको गुणस्तरबारे जानकारी पाउन सकिन्छ । केही वर्षअघि तराईका जिल्लामा मात्रै माटोको अवस्थाबारे जानकारी पाउने भए पनि अहिले ७७ जिल्लाको वडाको टोलमा माटोको अवस्था कस्तो छ भनेर जानकारी आएको उहाँले स्पष्ट पार्नुभयो ।

सोही नक्साका आधारमा आफ्नो खेतमा कस्तो खेती लगाउँदा उपयुक्त हुन्छ भनेर जानकारी पाएको मण्डनदेउपुरका कृषक उमेश सापकोटाले बताउनुभयो । उहाँले विदेशबाट फर्किएपछि सोही नक्साका आधारमा आफ्नो जग्गामा माटोको गुण कस्तो रहेछ भन्ने जानकारी मिलेको बताउनुभयो । उहाँले त्यसपछि मात्रै मल कति प्रयोग गर्ने, कस्तो बाली लगाउने माटोको स्वास्थ्य सुधार्न के कस्तो उपाय अपनाउन भन्नेबारे जानकारी पाएको बताउनुभयो ।

सिन्धुपाल्चोक जुगलका मित्र श्रेष्ठले भूकम्पपछि सुन्तला अमिलो हुनुमा अम्लीयपन बढेको भन्ने जानकारी सोही माध्यमबाट थाहा पाएको र कृषिचुनको प्रयोगपछि सुन्तलाको स्वाद पुरानै अवस्थामा पुगेको बताउनुभयो । उहाँले प्रयोग गर्न जान्ने हो भने सो वेबसाइट निकै फलदायी रहेको बताउनुभयो । त्यसका लागि इन्टरनेटको पहुँच र स्मार्ट फोन आवश्यक पर्ने नार्कले उल्लेख गरेको छ । गुगलमा ‘सोयल डट नार्क डट एनपी’ लाई अङ्ग्रेजी अक्षरमा राखेर निर्देशन अनुसार माटो परीक्षण गर्न सकिन्छ ।

प्रविधि विकाससँगै कृषकले प्रयोगशालामा माटो ल्याएर आफ्नो माटोको अवस्था जान्न पछिल्लो १६ महिनामा एकभन्दा धेरै किसानले यसको प्रयोग गरेका छन् ।