काठमाडौं, जेठ १३
हरेक वर्ष जेठ १३ गते नेपालका प्रगतिशील लेखक, पत्रकार, राजनीतिक कार्यकर्ता तथा परिवर्तनका पक्षधरहरूले सहिद कृष्णसेन ‘इच्छुक’ स्मृति दिवस मनाउने गर्छन्। यो दिन नेपाली पत्रकारिता, साहित्य र राजनीतिक आन्दोलनका एक साहसी योद्धा कृष्णसेन ‘इच्छुक’को योगदान, संघर्ष र बलिदानलाई सम्झने अवसरका रूपमा लिइन्छ।
कृष्णसेन ‘इच्छुक’ नेपाली कम्युनिस्ट आन्दोलनका एक प्रभावशाली नेता, पत्रकार, साहित्यकार तथा जनपक्षीय बौद्धिक व्यक्तित्व थिए। उनले आफ्नो जीवन सामाजिक न्याय, समानता र जनअधिकारको पक्षमा समर्पित गरेका थिए। कलम र विचारको माध्यमबाट समाज परिवर्तनको अभियानमा सक्रिय रहेका इच्छुकले साहित्य र पत्रकारितालाई जनताको आवाज बनाउने प्रयास गरेका थिए।
२०५९ साल जेठ ६ गते तत्कालीन राज्य पक्षद्वारा पक्राउ परेका इच्छुकको हिरासतमा रहेका बेला जेठ १३ गते मृत्यु भएको समाचार सार्वजनिक गरिएको थियो। उनको मृत्युबारे व्यापक प्रश्न उठेका थिए र मानवअधिकारवादी, पत्रकार तथा नागरिक समाजले यसलाई हिरासतमा भएको यातनाको परिणाम भएको आरोप लगाएका थिए। त्यसयता जेठ १३ गतेलाई कृष्णसेन ‘इच्छुक’ स्मृति दिवसका रूपमा विभिन्न कार्यक्रम गरी मनाउने परम्परा रहँदै आएको छ।
इच्छुक केवल राजनीतिक व्यक्तित्व मात्र थिएनन्, उनी सशक्त साहित्यकार पनि थिए। उनका कविता, गीत, लेख र राजनीतिक विश्लेषणहरूले नेपाली समाजमा चेतना जगाउने काम गरेका थिए। उनका रचनाहरूमा उत्पीडित वर्गको पीडा, सामाजिक विभेदविरुद्धको आवाज र परिवर्तनको आकांक्षा स्पष्ट रूपमा अभिव्यक्त हुन्छ। यही कारण आज पनि उनका सिर्जनाहरू उत्तिकै सान्दर्भिक मानिन्छन्।
स्मृति दिवसका अवसरमा देशका विभिन्न स्थानमा विचार गोष्ठी, श्रद्धाञ्जली सभा, कविता वाचन, साहित्यिक कार्यक्रम तथा अन्तरक्रिया आयोजना गरिन्छ। सहभागीहरूले इच्छुकको योगदानको चर्चा गर्दै लोकतन्त्र, अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता, मानवअधिकार र सामाजिक न्यायको पक्षमा उनको भूमिकालाई स्मरण गर्ने गर्छन्।
आजको पुस्ताका लागि कृष्णसेन ‘इच्छुक’ संघर्ष, साहस र प्रतिबद्धताको प्रतीक हुन्। उनले देखाएको मार्गले पत्रकारिता र साहित्य केवल पेशा वा सिर्जनाको क्षेत्र मात्र नभई समाज रूपान्तरणको शक्तिशाली माध्यम पनि हुन सक्छ भन्ने सन्देश दिएको छ।
सहिद कृष्णसेन ‘इच्छुक’ स्मृति दिवसले एउटा व्यक्तिको सम्झना मात्र गराउँदैन, यसले न्याय, स्वतन्त्रता र समानताको पक्षमा निरन्तर उभिन प्रेरणा पनि प्रदान गर्दछ। उनको बलिदान र विचार नेपाली समाजको लोकतान्त्रिक तथा प्रगतिशील यात्रामा सदैव स्मरणीय रहनेछन्।


