यस सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेका अन्य मुलुकको रेलवे लिङ्क चालु अवस्थामा (एक्जिस्टिङ) नै छ । चालु अवस्थामा रहेका रेलवे लिङ्कहरूमध्ये एउटासँग जोड्ने मात्र हो । जस्तैः थाइल्यान्डबाट म्यानमार, म्यानमारबाट भारत, भारतबाट पाकिस्तान, पाकिस्तानबाट अफगानिस्तान र त्यहाँबाट अन्य मुलुक जोडिन्छ । नेपाल भएर जाने लिङ्क मात्र सञ्चालनमा आउन नसकेको हो । नेपालले मेची–महाकाली रेलवे सञ्चालनमा ल्याएपछि अन्तर्राष्ट्रिय लिङ्कसँग जोडिने ई. भण्डारीले बताउनुभयो ।

प्रस्तावित विशाल रेल सञ्जाल 

ट्रान्स–एसियन रेलवे नेटवर्क एसिया र युरोपलाई जोड्ने गरी प्रस्तावित एक विशाल रेल सञ्जाल हो । संयुक्त राष्ट्रसङ्घको ‘आर्थिक तथा सामाजिक आयोग’ को पहलमा अगाडि सारिएको यस परियोजनाको मुख्य लक्ष्य एसियाली राष्ट्रहरूबिचको व्यापार र यातायातलाई सहज बनाउनु तथा युरोपसम्म सिधा रेल सम्पर्क स्थापना गर्नु हो ।

यस सञ्जाल अन्तर्गत करिब एक लाख १८ हजार किलोमिटर लामो रेलवे लाइनहरू समेटिएका छन् । यो सञ्जाल एसिया र युरोप जोड्ने मुख्य तीन वटा कोरिडोरमा विभाजित छ । ट्रान्स–साइबेरियन कोरिडोर पहिलो कोरिडोरका रूपमा रहेको छ । यो कोरिडोरमार्फत रुस हुँदै युरोप जोडिन्छ । त्यसै गरी दोस्रोमा उत्तर–दक्षिण कोरिडोर रहेको छ । यस कोरिडोर चीनको साङ्घाईबाट सुरु भई युक्रेन र मस्को हुँदै युरोप प्रवेश गर्छन् । तेस्रोमा दक्षिणी कोरिडोर रहेको छ । यो कोरिडोर सिङ्गापुर/भियतनामबाट सुरु भई मलेसिया, थाइल्यान्ड, म्यान्मार, बङ्गलादेश, भारत हुँदै पाकिस्तान पुग्छ ।

नेपालको सन्दर्भमा प्रस्तावित दक्षिणी कोरिडोरको रुट बङ्गलादेश र भारत हुँदै नेपालसम्म जोडिने सम्भावना छ । यस सञ्जालमा नेपाल जोडिन सके भूपरिवेष्ठित राष्ट्र नेपालको तेस्रो मुलुकसँगको व्यापारिक निर्भरता र पारवहनमा ठुलो सहजता आउने देखिन्छ ।

अहिलेसम्मको उपलब्धि

ट्रान्स–एसियन रेलवे (टिएआर) नेटवर्कको सम्झौता व्यवस्थापिका संसद्बाट पारित भइसकेपछि मेची–महाकाली रेलमार्ग निर्माणको लागि पूर्वमा काँकडभिट्टादेखि पश्चिमको गड्डाचौकीसम्म डिटेल इन्जिनियरिङ डिजाइन तयार गरिएको रेल विभागका सूचना अधिकारी ई. भण्डारीले जानकारी दिनुभयो ।

उहाँका अनुसार मेची–महाकाली रेलमार्ग आयोजनाको विस्तृत परियोजना प्रतिवेदन (डिपिआर) तयार छ भने काँकडभिट्टादेखि इनरुवासम्मको वातावरणीय प्रभाव मूल्याङ्कन (इआइए) समेत तयार भई स्वीकृत भइसकेको छ । त्यसै गरी इनरुवादेखि बर्दीबाससम्मको वातावरणीय प्रभाव मूल्याङ्कन (इआइए) अन्तिम चरणमा छ भने बुटवलदेखि लमहीसम्मको तयारी भइसकेको छ ।

त्यसै गरी महोत्तरीको बर्दीबासदेखि रौतहटको चोँचा भन्ने ठाउँसम्मको ७० किलोमिटरमध्ये ६८ किलोमिटरमा रेलवे ट्र्याक निर्माण भइसकेको छ । यस दुरीमा रहेका पुलहरू निर्माण भइसकेका छन् तर आयोजनाको विभिन्न क्षेत्रमा जग्गा मुआब्जालगायतको विवादका कारण काम अवरुद्ध छ ।