पोखरीको डिलमा मुसहर समुदायको कष्टकर जीवन

नमस्ते चितवन

सोमबार, असार २९, २०८३ मा प्रकाशित

लहान नगरपालिका–१ र २ मा पोखरी तथा नहरको डिलमा बस्दै आएका मुसहर समुदायको जनजीवन कष्टकर बन्दै गएको छ। सुकुमवासी अवस्थामा रहेका उनीहरूको सुरक्षित बसोवासको व्यवस्था हुन नसक्दा वर्षायाममा थप जोखिम बढेको छ।

लहान नगरपालिका–१, मटियर्वास्थित पोखरीको डिलमा बस्दै आएका दिलिप सदायको घरअगाडिको आँगनमा पोखरीको पानी जमेको छ। पछाडिपट्टि सडक किनारमा निर्माण गरिएको नालाको निकास नहुँदा नालाको पानीले फुसको घरको बाँसको टाटीसमेत भत्काएको छ। पोखरीको डिलमा रहेका पाँच घरपरिवार वर्षा सुरु भएसँगै जोखिममा परेका छन्।

लहान नगरपालिका–१ र २ को सीमाना भएर बग्ने भवरा नहरको दुवै किनारमा बसोवास गर्दै आएका सयौँ सुकुमवासी मुसहर समुदायका लागि वर्षा त्रासको समय बन्ने गरेको छ।

“आकाशमा बादल देखिनासाथ डर लाग्छ। अहिले धान रोपाइँको समयमा कृषि मजदुरीमा जानुपर्ने भए पनि दिनभर बालबालिका पोखरी र नहरमा डुब्ने हुन् कि भन्ने डरले घरमै बस्नुपरेको छ। काम नगरे के खाने भन्ने अर्को समस्या छ,” भवरा नहर किनारमा बस्दै आउनुभएका गेना सदायले पीडा सुनाउनुभयो।

सिराहा जिल्लाका १७ वटै स्थानीय तहमा रहेका मुसहर समुदाय अति विपन्न र सुकुम्वासी अवस्थामा रहेका छन्। यस समुदायका लागि सुरक्षित शौचालय, खानेपानीसहित व्यवस्थित बस्ती निर्माण आवश्यक भए पनि स्थानीय र प्रदेश सरकारले पर्याप्त ध्यान नदिएको मानव अधिकारकर्मी राजकुमार राउतले बताउनुभयो।

“संविधानले आवास, खानेपानी, शिक्षा र स्वास्थ्यलाई मौलिक हकका रूपमा व्यवस्था गरे पनि यसको कार्यान्वयनमा तीनै तहका सरकार जिम्मेवार बन्न सकेका छैनन्,” उहाँले भन्नुभयो।

लहान नगरपालिका २०७४ सालमै खुला दिसामुक्त नगरपालिका घोषणा भए पनि अहिले चार हजार २०१ घरमा शौचालय नभएको र शौचालय निर्माण अभियान सञ्चालन भइरहेको विकन परियोजनाका संयोजक राजेश लोहनीले बताउनुभयो।
अधिकांश मुसहर बस्तीमा शौचालय नहुनुको मुख्य कारण थोरै जग्गामा अव्यवस्थित रूपमा बस्नुपर्ने बाध्यता रहेको उहाँको भनाइ छ।

यता लहान नगरपालिकाका प्रमुख महेशप्रसाद चौधरीले मुसहर समुदायका बस्तीमा सुरक्षित आवास कार्यक्रम अन्तर्गत हालसम्म दुई सयभन्दा बढी शौचालयसहितका सुरक्षित आवास निर्माण सम्पन्न भएको बताउनुभयो।

“लहान नगरपालिका–१, २, १९, २०, २१, २२, २३ र २४ नम्बर वडामा रहेका समस्या समाधानका लागि काम गरिरहेका छौँ,” उहाँले भन्नुभयो।

सोमबार, असार २९, २०८३ मा प्रकाशित