पूर्वसदस्यसचिव डा. थापाले २०४६ मै सरकारले उपलब्ध गराएको गोठाटारस्थित बुट्यान पाखाको ५३४ रोपनी र गुठी संस्थानको वार्षिक प्रतिवेदन २०५६ मा उल्लिखित पशुपति क्षेत्रभित्रका गुठी संस्थानले असुलउपर गरी पशुपति क्षेत्रभित्र चलाउनुपर्ने महास्नानलगायतका विभिन्न गुठीको ११ हजार २६१ रोपनी रहेको बताउनुभयो ।

प्रतिवेदन अनुसार पशुपति क्षेत्रभित्रका मन्दिर, देवालय, शिवालय तथा विभिन्न गुठीको गुठी संस्थानले असुल तहसिल गरी सोही संस्थानले पूजाआजा गर्ने गरेको जग्गाको क्षेत्रफल पशुपति महास्नान पोता गुठी अन्तर्गत १० हजार १९ रोपनीभन्दा बढी रहेको देखिएको छ ।

प्रतिवेदनमा छानबिन क्रममा रहेका जग्गाका सन्दर्भमा कोषको अधिकतम हितमा प्रयोग हुनुपर्ने र श्रीपशुपतिनाथका पूजा, जात्रासँग सम्बन्धित जग्गामध्ये केही पूजा, जात्रा कोष अन्तर्गत श्रीपशुपतिनाथ भण्डार तहविल, श्रीपशुपतिनाथ अमालकोट कचहरी र श्रीजयवागीश्वरी भण्डार तहविल कार्यालयले विक्रम संवत् १८६७, १८७० र १९७४ को लालमोहर तथा सनद सवालमा उल्लेख भएबमोजिम पूजाआजा, गुठीगाना तथा जात्रापर्व चलाउने गरी आएको उल्लेख छ । उक्त जग्गाबाहेक श्रीपशुपतिनाथसँग सम्बन्धित पूजा, जात्रा, गुठी, खान्गीसमेतका जग्गाको आयस्ना तथा गुठी, पूजा, जात्रा आदिको कार्य गुठी संस्थानले गरी आएकाले श्रीपशुपतिनाथसँग सम्बन्धित सम्पूर्ण पूजा, जात्रा, गुठी, खान्गी आदिलाई एकद्वार प्रणालीद्वारा कार्य गर्न–गराउन उपयुक्त हुने रायसहित प्रतिवेदन दिइएको छ । साथै प्रतिवेदनमा पशुपति गौशाला धर्मशालाको कित्ता नम्बर ८३ को चार रोपनी १५ आना दुई पैसा र कित्ता नम्बर ८५ को चार रोपनी १० आना जग्गा पनि कोषमातहतमा ल्याउन सिफारिस गरिएको छ ।

अधिग्रहण गर्दा लापर्बाही पशुपति क्षेत्र विकास कोषको जग्गा संरक्षणका लागि निरन्तर आवाज उठ्दै आएको छ । सांस्कृतिक एवं ऐतिहासिक सम्पदा संरक्षणका लागि पनि कोषमातहतको जग्गा संरक्षण अनिवार्य छ । पूर्वसदस्य डा. थापाका अनुसार विभिन्न समयमा जग्गा अधिग्रहण गर्दा गम्भीर लापर्बाही भएको पाइएको छ ।

उहाँले भन्नुभयो, “चार आना दिनुपर्ने मोही वा अधिग्रहण गरेको जग्गाधनीलाई दुई गुणा बढी जग्गा दिएर कोषलाई हानि पु¥याउने काम भएको पाइएको छ । त्यसैले कोषको देशभरिको जग्गा खोजी गर्ने कार्यसँगै मोही र अधिग्रहण गर्दा सट्टाभर्ना दिँदा भएको अनियमितता पुनः छानबिन हुनु पर्छ । प्रतिवेदनको सार यही हो ।”

कोषका सदस्यसचिव तीर्थ श्रेष्ठले पशुपतिनाथको जग्गाका सन्दर्भमा अध्ययन र छानबिनका लागि छलफल गर्ने बताउनुभयो । उहाँले भन्नुभयो, “भर्खर आएको छु, मैले बाहिरबाट पशुपति देखेको छु । तर भित्रबाट पशुपति देखिसकेको छैन । त्यसकारण यो सबै प्रश्नको जवाफ म अहिले तत्कालै दिन सक्दिनँ । म छलफलकै क्रममा छु ।” त्यसै गरी गुठी संस्थान काठमाडौँका प्रमुख हरिप्रसाद सुवेदीले पशुपतिनाथको जग्गा संरक्षण हुने प्रस्ट पार्नुभयो । उहाँले जग्गाका सन्दर्भमा अध्ययन पनि अघि बढाइएको बताउनुभयो ।