शिक्षाविद् प्राडा विद्यानाथ कोइरालाले शिक्षक र लगानी पुगेन भनेर मात्रै समस्याबाट पार पाउन नसकिने बताउनुभयो । शिक्षकले राम्रोसँग पढाउने हो भने नतिजा वृद्धि गराउन सकिने बताउँदै कोइरालाले भन्नुभयो, “शिक्षक भएनन् वा लगानी पुगेन भनेर समस्याबाट भाग्न खोज्ने प्रवृत्ति बढ्यो । समस्या छ भने समाधानको उपाय के हुन सक्ला भन्ने विषयमा संवाद थाल्नुप¥यो । समस्या आफैँ समाधान हुन्छ ।”

लगानी पुगेन, पाठ्यक्रम राम्रो भएन वा पढेर के हुन्छ र लगायतका नकारात्मक भाष्य मात्रै सिर्जना गर्न खोज्ने प्रवृत्ति समग्र शिक्षा प्रणालीकै बाधक रहेको पनि कोइरालाले बताउनुभयो । निजी तथा आवासीय विद्यालय अर्गनाइजेसन (प्याब्सन) का अध्यक्ष डिके ढुङ्गानाले नतिजा राम्रो ल्याउन सबैभन्दा पहिला कक्षाकोठा सुधार्नुपर्ने बताउनुभयो । यस विषयमा बहस नै नभएको बताउँदै ढुङ्गानाले भन्नुभयो, “एसइईदेखि कक्षा १२ सम्मको विद्यार्थीको मूल्याङ्कन, प्रश्नपत्र निर्माण र पाठ्यक्रमलगायतका विषयमा गम्भीर त्रुटि छ । यसमा सुधार आवश्यक छ ।”

त्रिपुरेश्वरस्थित विश्वनिकेतन माध्यमिक विद्यालयका प्रधानाध्यापक हेरेम्बराज कँडेल भने शिक्षक, कर्मचारी र विद्यालय व्यवस्थापनसँग सरोकार राख्ने सबै पक्ष एकजुट हुने हो भने नतिजा राम्रो ल्याउन कठिन नपर्ने बताउनुहुन्छ । “हामीले कक्षा १० सम्मको पढाइ पूर्ण निःशुल्क बनाएका छौँ तैपनि एसइईमा पाँच जनाले चार जिपिए ल्याउनुभयो । जुन नेपालभरमै सबैभन्दा धेरै चार जिपिए ल्याउने सामुदायिक विद्यालयमा गणना प¥यौँ,” कक्षा १२ को परीक्षामा आफ्नो स्कुलको नतिजा ९० प्रतिशतमाथि रहेको बताउँदै कँडेलले भन्नुभयो, “अहिले पनि सामुदायिक विद्यालयमध्ये मुलुकभर उत्कृष्ट नतिजा ल्याउने विद्यालयमा परेका छौँ । यो सबै हाम्रो सामूहिक पहलको परिणाम हो ।” तर विद्यालय शिक्षामा राज्यको लगानी भने न्यून रहेको कँडेलले बताउनुभयो । गोरखापत्र बाट साभार